تاریخچه جراحی پلاستیک

اصطلاح پلاستیک از کلمه یونانی «پلاستیکوس» به معنی شکل دادن است. پزشکان معتقدند حدود ۶۰۰ سال قبل از میلاد مسیح یک جراح یونانی به نام «هنیه» بینی یکی از بیماران خود را با استفاده از گوشت گونه او تحت عمل جراحی قرار داد. همچنین یک هزار سال پس از میلاد مسیح(ع)، جراحان از پوست پیشانی برای جراحی های بینی و دیگر اعضای بدن استفاده می کرده اند.
اما نخستین شواهد جراحی«بازسازی» پلاستیک در متون سانسکریت ۲۶۰۰ سال قبل یافت شده است. در هند باستان بسیاری از تبهکاران اعضای بدن قربانیان خود را قطع می کردند. بنابراین طبیعی است که نیاز زیادی به جراحی ترمیمی در آن زمان وجود داشت؛ نیازی که منجر به ایجاد اشکال ابتدایی جراحی پلاستیک شد که هدف اصلی آن برگرداندن شکل و عملکرد طبیعی اعضاست.
اما پیشرفت های علم جراحی پلاستیک هم همچون اکثر جراحی ها در جهان به قرن اخیر بازمی گردد که روش ها و راهکارهای مختلفی برای این نوع جراحی پیدا شد تا جایی که چند سال پیش شاهد این بودیم که بخش های بسیار زیادی از صورت زنی که در حمله یک سگ از بین رفته بود به شکلی بازسازی شد. از پیدایش جراحی پلاستیک در ایران و تاسیس این رشته در دانشگاه تهران بیش از نیم قرن می گذرد. پایه گذار این رشته جراحی در ایران دکتر «محمد اصانلو» است. البته در سال های ابتدایی و حتی تا ۱۰ سال پیش هم به اعتقاد کارشناسان جراحی پلاستیک در کشور بیشتر برای درمان بیمارانی که دچار مشکلاتی بودند یا در حوادث دچار مشکل می شدند مورد استفاده قرار می گرفت اما در سال های گذشته الگوی جراحی پلاستیک و برطرف کردن مشکلات به جراحی زیبایی تبدیل شده است.

جراحی بینی
ایران از نظر تعداد جراحی زیبایی بینی در دنیا اول است و پس از ایران کشورهای امریکا، انگلستان و فرانسه در ردیف های بعدی تعداد عمل های جراحی زیبایی بینی قرار دارند. به تغییر شکل بینی با کاهش یا افزایش اندازه، برداشتن برآمدگی، جمع کردن پره های بینی، تغییر زاویه بین لب بالایی و بینی یا تغییر شکل نوک یا برآمدگی بینی جراحی بینی گفته می شود. رایج ترین نوع جراحی پلاستیک در کشور هم که حدود ۷۰ درصد از جراحی های پلاستیک را به خود اختصاص می دهد مربوط به بینی است. البته بخش بسیار زیادی از این جراحی ها هم مربوط به عمل زیبایی بینی می شود و بسیاری از جراحی های بینی در کشور تنها جنبه ظاهری و زیبایی دارند نه به خاطر مشکلات تنفسی. بر اساس نظر کارشناسان ۹۵ درصد متقاضیان جراحی بینی را زنان و دختران گروه سنی ۱۴ تا ۴۵ سال تشکیل می دهند و سهم مردان هم پنج درصد است. البته برخی از بررسی های انجام گرفته نشان می دهد درصد بسیار زیادی از افرادی که بینی خود را جراحی می کنند از چهره خود بعد از عمل راضی نیستند و دوباره اقدام به جراحی می کنند و تنها ۱۰ درصد افراد چهره بعد از عمل خود را دوست دارند. همچنین تعداد بسیار زیاد جراحی بینی و همچنین وجود موسسه های غیرقانونی زیبایی باعث شده عوارض این نوع جراحی هم در کشور بالابرود. «دکترمحسن نراقی» عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس انجمن تحقیقات راینولوژی و عضو آکادمی جراحان پلاستیک و ترمیمی صورت امریکا گفته به علت افزایش جراحی های پلاستیک بینی در ایران و افزایش تعداد متقاضیان آن، ما هرروزه با افزایش عوارض این جراحی ها هم از نظر عملکردی و هم ظاهری مواجه هستیم. البته یکی از متخصصان روانشناسی معتقد است برخی از افراد به علت ابتلابه وسواس و افسردگی، احسـاس ناخوشایندی از چهره شان دارند که اقدام به جراحی زیبایی می کنند. دکتر سیدسعید صدر روانپزشک استادیار گــروه روانــپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفته در کشور ما متاسفانه به غیر از تعداد خیلی کمی از جراحان پلاستیک بیـنی که به طور مستقیم با روانپزشکان ارتباط دارند، بقیه جراحان برای انجام این جراحی با روانپزشکان هیچ مشورتی نمی کنند.

تزریق بوتاکس
بوتاکس اولین بار در سال ۱۹۸۰ برای درمان اختلالات عضلات مانند لوچی و تنبلی چشم، تیک های چشم و پلک زدن غیرقابل کنترل به کار رفت. وقتی به طور تصادفی اثر آن در کاهش چین های دور چشم مشاهده شد، جراحان پوست و زیبایی در سال۱۹۸۷ برای زیبایی از آن استفاده کردند. سم بوتاکس ارسال پیام از عصب به عضله را مهار و متوقف می کند بنابراین عضله ای که دارو در آن تزریق شده باشد دیگر قادر به انقباض نبوده و به دنبال آن حالت چین خوردگی پوست روی آن عضله از بین می رود. بیشترین استفاده از بوتاکس برای برطرف کردن چین ها و خطوط پیشانی و بین ابروهاست. این تزریق در میان عمل های تزریقی رتبه اول را به خود اختصاص داده است. بر اساس برخی آمار و ارقام انجمن جراحان پلاستیک، روزانه در تهران به طور متوسط بین دو تا سه هزار نفر برای تزریق بوتاکس به مطب ها و کلینیک های پوست و زیبایی مراجعه می کنند و تزریق آن بین ۳۵۰ تا ۴۵۰ هزار تومان و حتی گاهی بالاتر هزینه دارد. در حال حاضر میانگین سنی مصرف کنندگان این تزریق زنان و مردانی را شامل می شود که از ۲۰ تا ۲۲ سال سن دارند. به گفته کارشناسان پزشکی افزایش متقاضیان مرد نسبت به تزریق این ماده به دلیل اهمیتی است که آنها مانند متقاضیان زن به زیبایی و جوان ماندن می دهند. عارضه های احتمالی بعد از تزریق این مواد قرمزی محل تزریق، ورم، خون مردگی (به ویژه در نواحی دور چشم) درد محل تزریق، سردردی که ممکن است تا چند ساعت طول بکشد، تهوع مختصر، ضعف عمومی و خارش است. البته به اعتقاد کارشناسان بعضی عوارض احتمالی در بلندمدت مانند دوربینی، افتادگی پلک و ابرو هم ممکن است برای کسانی که این کار را می کنند پیش بیاید که بسیار مهم تر و خطرناک تر از عوارض کوتاه مدت هستند. افزایش تقاضا برای تزریق بوتاکسین باعث شده اقلام بی کیفیتی نیز به بازار فروش راه یابد که آثار مخربی هم بر افراد مصرف کننده دارد مثل ژل هایی که قیمت پایینی نسبت به آمپول دارند و به مقدار زیاد وارد کشور شده اند و دارای عوارض جانبی بسیاری است که تنها با انجام عمل جراحی رفع می شود. این ژل ها پس از تزریق در پوست جابه جا شده و در اطراف چشم و دور پلک به صورت گلوله گلوله درمی آید.

پیوند مو
کم مویی، ریزش مو و کچلی یکی از مشکلات مهمی است که افراد برای رفع آن اقدام به انجام انواع مختلف پیوندها و کاشت مو می کنند؛ چیزی که این روزها می توان در سطح خیابان کلینیک های آن را دید. مراکزی که با روش های مختلف در روزنامه ها، فضاهای مجازی و شبکه های ماهواره ای تبلیغات گسترده ای می کنند و عکس هایی از قبل از کاشت و بعد از آن منتشر می کنند. بسیاری از جراحی ها، پیوندها و کاشت مو به صورت سرپایی با بی حسی موضعی انجام می شود. به اعتقاد کارشناسان در بسیاری از موارد و با توجه به پیشرفت های علمی پیوند مو به روش های جدید یک عمل راحت است که در اکثر موارد رضایت بیماران را هم در پی دارد البته در صورتی که کار توسط متخصصان انجام شود. دکتر یحیی دولتی رئیس انجمن پوست ایران گفته تخلف آشکاری که متاسفانه در کشور ما به وفور مشاهده می شود، مراکز متعدد پیوند مو هستند که بدون اینکه صلاحیت لازم را برای این کار داشته باشند، فعالیت و تبلیغ می کنند. به اعتقاد کارشناسان وقتی پیوند و کاشت مو توسط متخصصان انجام شود عوارض جانبی بسیار کم خواهد بود اما شایع ترین عوارض این نوع عمل شامل درد و سوزش خفیف در ناحیه پشت سر، تورم پیشانی و صورت، تشکیل دلمه های کوچک روی محل های کاشت و در گاهی موارد عفونت و خونریزی خواهد بود. در حال حاضر در بسیاری از کشورها پیوند مو یک تخصص جداگانه و صاحب بورد مجاست اما در کشور ما به صورت تخصصی چندان به آن توجه نشده است.

تزریق چربی
یکی دیگر از روش های پرمشتری جراحی زیبایی در کشور تزریق چربی در نقاط مختلف بدن افراد همچون لب، صورت، گونه ها، زیر چشم، سینه ها و نقاط مختلف است. در این عمل پزشک تحت بی حسی موضعی حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ سی سی چربی از ناحیه شکم یا ران ها را توسط یک دستگاه مکش خفیف از یک سوراخ کوچک روی پوست تخلیه کرده و سپس با یک دستگاه مخصوص به محل مورد نظر تزریق می کند. افراد برای برجسته کردن لب ها، حجیم کردن سینه ها، پر کردن مناطق لاغر و فرورفته صورت مثل گونه و زیر چشم، پر کردن خط خنده و خطوط اطراف دهان و همچنین برای پر کردن جای آکنه و بریدگی های قدیمی به دنبال تزریق چربی می روند.

جراحی سینه
جراحی پلاستیک سینه می تواند به بسیاری از زنان که به خاطر مشکلاتی همچون سرطان سینه شکل ظاهری خود را از دست داده اند، اعتماد به نفسی دوباره بدهد اما این روزها جراحی پلاستیک در ناحیه سینه جای خود را به خارج کردن چربی ها، بافت های غده ای و پوست از سینه ها یا برعکس به بزرگ تر کردن سینه ها داده تا آنها کوچک تر یا بزرگ تر و همچنین برجسته تر بشوند. به اعتقاد کارشناسان افراد بیشتر برای تناسب سینه های خود با اندام دیگر بدن یا به خاطر افتادگی و کاهش حجم سینه بعد از حاملگی دست به این نوع جراحی می زنند.

جراحی شکم
یکی از شایع ترین مراجعات در جراحی های زیبایی، بدشکلی ها و نازیبایی های شکم است. جراحی شکم یا تامی تاک روشی است برای صاف کردن شکم با برداشتن پوست و چربی اضافی و همچنین سفت کردن عضلات دیواره شکم. تامی تاک می تواند ظاهر برآمده شکم را درست کند.

جراحی گونه

بسیاری از مردم گونه های برجسته را بسیار زیبا میدانند. گونه های ضعیف میتواند از شادابی صورت شما کاسته، صورت شما را کشیده نشان داده، و باعث سالخورده به نظر رسیدن ناحیه زیر چشمها شود. اگر شما برجستگی گونه هایتان را در اثر افزایش سن از دست داده اید یا بطور طبیعی گونه های صاف دارید، جراحی پروتز گونه میتواند حجم گونه های شما را افزایش داده، و با تغییر در ساختار ثلث میانی صورت شما را شاداب تر و جذاب تر نماید. در این جراحی، پروتزی که ابعاد و اندازه های آن دقیقا محاسبه شده است در جلوی استخوانهای گونه قرار داده می شود، و باعث برجسته تر شدن و حجیم تر شدن آنها میگردد.

چه روشهای دیگری برای برجسته کردن گونه وجود دارد؟
روش استاندارد برای برجسته کردن گونه، جراحی با استفاده از پروتز است. این متد دائمی بوده و به تنهایی یا در همراهی با سایر جراحیهای زیبایی صورت قابل انجام می باشد. روشهای دیگر عبارتند از تزریق چربی و تزریق ژل، که هر دو موقتی است. برای اطلاعات بیشتر در مورد چربی و ژل میتوانید به بخش “تزریق ها” در منیوی وب سایت مراجعه نمایید.

آیا شما کاندید مناسبی برای پروتز گونه هستید؟
اگر گونه های شما بصورت طبیعی برجستگی ایده آل را ندارد، یا اگر حجم گونه های خود را در اثر افزایش سن از دست داده اید، کاندید مناسبی برای جراحی پروتز گونه به حساب می آیید. ممکن است شما قبلا جهت افزایش برجستگی گونه های خود از روشهای موقتی (تزریق ژل یا چربی) استفاده کرده، و اکنون برای رسیدن به این هدف در جستجوی روشی دائمی باشید. همانند سایر اعمال جراحی زیبایی، سلامت کامل جسمی و ذهنی ضروری است.

آماده سازی قبل از عمل شامل چیست؟
در صورتیکه قبل از عمل به سرماخوردگی، گلودرد، تبخال یا هر بیماری دیگری دچار شُدید پزشک خود را از آن مطلع نمایید. از هشت ساعت قبل از ساعت تعیین شده برای عمل مطلقا چیزی نخورید و نیاشامید (حتی آب). قبل از مراجعه جهت بستری حتما استحمام کنید زیرا استحمام در عرض یکهفته پس از عمل ممنوع است. اصلاح صورت برای آقایان، و پاک کردن آرایش صورت و لاک ناخن برای خانمها ضروری است. قبل از مراجعه اشیاء فلزی نظیر ساعت، النگو، گیره سر و غیره را خارج نمایید. در زمان مراجعه دفترچه بیمه، جواب آزمایشات و تمامی مدارک پزشکی خود را همراه داشته باشید. روز عمل لباسهای جلو باز (دکمه دار یا زیپ دار) و گشاد بپوشید. از پوشیدن پیراهن یقه بسته، تی شرت و لباس تنگ خودداری نمایید. از هنگام بستری تا ۲۴ ساعت بعد از عمل وجود شخصی که از شما مراقبت کند ضروری است.

جراحی پروتز گونه چگونه انجام می شود؟
جراحی پروتز گونه میتواند به تنهایی یا در همراهی با سایر جراحی های زیبایی صورت انجام شود. بیهوشی ارجح برای جراحی پروتز گونه بیهوشی عمومی است. پروتزهای متنوعی از نظر شکل، اندازه و جنس وجود دارد که بر اساس آناتومی صورت شما و تغییرات مورد نظر انتخاب میشود. پروتز از طریق برش کوچکی که معمولا در دهان داده میشود در روی استخوان گونه قرار داده شده و ثابت میگردد. در مواردی که جراحی پروتز گونه در همراهی با جراحی زیبایی پلک پایین انجام میشود، میتوان پروتز را از طریق برش پوستی کوچکی که به منظور جراحی پلک داده شده است در محل مورد نظر قرار داد. جراحی در عرض حدود یک ساعت به پایان میرسد. در پایان عمل در اطراف گونه چسب ضد حساسیت زده میشود. این چسب پس از یکهفته برداشته شده و نیاز به تعویض دوره ای ندارد.

پس از عمل چه بر شما خواهد گذشت؟
زمانیکه عمل به پایان رسید شما به قسمت ریکاوری اتاق عمل منتقل خواهید شد تا در آنجا برای مدتی تحت مراقبت و نظارت دقیق باشید. پس از مدت کوتاهی به بخش انتقال خواهید یافت. دید شما ممکن است برای مدت کوتاهی ناواضح باشد که علت آن پمادی است که در حین عمل برای محافظت از چشمان شما بر روی آنها زده میشود. چند ساعت بعد، شما از بیمارستان مرخص شده و به منزل برمیگردید. البته دانستن این نکته ضروری است که مدت زمان بستری و زمان ترخیص میتواند در بیماران مختلف متفاوت باشد. زمانیکه به منزل رسیدید باید در حالت درازکشیده به پشت (طاقباز) و درحالیکه دو بالش زیر سر دارید بمدت ۳ روز استراحت مطلق نمایید.

به یاد داشته باشید که تنها مُسکن مجاز در هفته اول پس از عمل استامینوفن است و شما باید از هرگونه داروی ضد درد دیگر اجتناب نمایید. سیگار کشیدن و همچنین استنشاق دود سیگار سبب به تاخیر افتادن فرآیند ترمیم شده و باید شدیدا اجتناب گردد. گونه های شما تا چند ساعت بیحس است و سپس آرام آرام احساس پُری، سفتی و سوزش مختصر میکند. این احساس با استفاده از داروهای تجویز شده برطرف میگردد. بالا نگه داشتن سر و گذاشتن دو بالش زیر سر هنگام خواب میتواند برطرف شدن تورم را تسریع نماید.

درصورتیکه پروتز از طریق دهان کار گذاشته شده باشد شما باید تا چند روز فقط مایعات و غذاهای آبکی با استفاده از نی مصرف کنید. شستشوی دهان با دهانشویه پس از هر وعده غذا ضروری است. ممکن است تا چند هفته در ناحیه گونه ها احساس خواب رفتگی داشته باشید. پس از آنکه این خواب رفتگی برطرف شد ممکن است حس گونه ها تا مدتی افزایش یافته باشد. ممکن است گونه های شما در سیر بهبودی دچار غیرقرینگی گردند که علت این امر تورم ناحیه بوده و همواره با کاهش ورم اصلاح میشود. مدت زمان لازم برای فروکش کردن کامل ورم ها و حصول شکل و نتیجه نهایی حدود ۶ ماه است.

آیا جراحی پروتزگونه دردناک است؟
تقریبا هیچیک از بیماران، جراحی پروتز گونه را درد آور توصیف نمیکنند. احساس سفتی و پُری بعد از عمل طبیعی است و درد مختصر و سوزش با دارو برطرف میگردد. آیا جای برش باقی میماند؟ از آنجا که اغلب موارد جراحی از راه داخل دهانی انجام میشود، هیچگونه اثری از عمل باقی نخواهد ماند. به چند روز استراحت نیاز دارید؟ شما نیاز به یک هفته استراحت در منزل دارید و میتوانید پس از آن به کار و زندگی روزمره خود بازگردید. ویزیتهای مجدد یک هفته، دو هفته، یک ماه، سه ماه، شش ماه و یک سال بعد از عمل انجام میشود.